Alle artikelen en beschrijvingen betreffende gezondheid en wijn

4de Pagina  Waarom Wij van De Weinschenker de wijn aan bevelen of de gezondheidsaspecten bij de wijnliefhebber

1)       Bijdrage fenolen uit (rode) wijn tegen hart- en vaatziekten

2)       Gezondheidsrisico’s mogelijk geassocieerd met consumptie van type alcoholhoudende drank

3)       Onderscheid in effecten van alcohol en niet-alcohol componenten van rode wijn

4)       Preventieve werking wijn niet alleen bij hart- en  vaatziekten maar ook bij aantal vormen van kanker.

5)       Resveratrol uit wijn biedt mogelijk bescherming tegen kanker.

6)       Matige wijnconsumptie biedt mogelijk bescherming tegen dementie en ziekte van Alzheimer

7)       Wijn kan het risico op de vorming van nierstenen verlagen.

8)       Wijn biedt mogelijk bescherming tegen leeftijd afhankelijk macula degeneratie

9)       Matig alcoholgebruik verhoogt antioxidatieve paraoxonase activiteit in het bloed.

10)    Alcoholgebruik en de persoonlijke gezondheidsbeleving

11)    Gering alcoholgebruik niet geassocieerd met een hoger risico op borstkanker.

12)    Wijnconsumptie geassocieerd met gezonder voedingspatroon

13)    Wijn heeft gunstig effect op hart- en vaatziekten en kanker

14)    Matige wijnconsumptie heeft gunstige invloed op cholesterolgehalte bij jonge en oudere vrouwen

15)    Matig drinken geassocieerd met toename in botdichtheid van oudere vrouwen

16)Flavono´den uit wijn bieden mogelijk bescherming tegen dementie

1) Bijdrage fenolen uit (rode) wijn tegen hart- en vaatziekten
Uit een bevolkingsonderzoek blijkt dat mensen met een matige consumptie van alcoholhoudende dranken minder last hebben van coronaire hartziekten dan mensen die geen alcoholische dranken gebruiken. Dit geldt zowel voor mannen als vrouwen, in elke leeftijdsfase.
Daarbij gaat het om afnemende mortaliteit, minder hartinfarcten en minder ziekenhuisopnamen wegens coronaire hartziekten. Een deel van de beschermende werking van alcoholhoudende dranken tegen coronaire hartziekten wordt toegeschreven aan de alcohol in deze dranken. De laatste jaren is er ook aandacht voor de mogelijke betekenis van andere stoffen, waaronder fenolen die vooral in rode wijn aanwezig zijn. Het gehalte aan fenolen in wijn is afhankelijk van de soort druiven die gebruikt is bij de wijnbereiding. Fenolen, met name flavono´den, worden in verband met de preventie van coronaire hartziekten van betekenis geacht vanwege hun werking als anti-oxidant. Er zijn inmiddels verschillende aanwijzingen dat ze de schadelijk geachte oxidatie van LDL cholesterol (een belangrijke risicofactor voor coronaire hartziekten) in bloedplasma tegen kunnen gaan.

In een reageerbuis experiment uitgevoerd met bloedplasma afgenomen van twee gezonde vrijwilligers bleken fenolen ge´soleerd uit Californische rode wijn de oxidatie van LDL in het plasma bijna volledig te remmen [1]. In een onderzoek, uitgevoerd bij 10 gezonde vrijwilligers (5 mannen en 5 vrouwen), werd nagegaan of het drinken van rode wijn tijdens de maaltijd van invloed is op de antioxidant capaciteit van het bloed [2]. De antioxidant capaciteit van het bloed bleek na een maaltijd met rode wijn sterk toegenomen; een maaltijd zonder rode wijn had geen invloed. Dit suggereert dat uit rode wijn stoffen worden opgenomen die de antioxidant werking van het bloed verhogen.

Volgens de onderzoekers is dit niet verrassend omdat de antioxidant capaciteit van de gebruikte rode wijn een factor drie hoger is dan normaal in bloed wordt gemeten. Na consumptie van rode wijn is de anti-oxidant-capaciteit van het bloed van de gezonde vrijwilligers volgens de onderzoekers dus danig hoog dat een remmend effect op de oxidatie van LDL kan  worden verwacht. De LDL oxidatie in het bloed is echter niet gemeten in dit onderzoek. Een ander bezwaar tegen het onderzoek is dat het andere factoren die van invloed kunnen zijn, bijvoorbeeld de alcohol uit de wijn, niet uitsluit.
In een meer uitgebreid onderzoek is daarom gekeken naar het effect van de consumptie van respectievelijk rode en witte wijn op de mate waarin plasma zelf en LDL in plasma gevoelig zijn voor oxidatie [3]. Een groep van 17 gezonde mannen (onderverdeeld in 2 subgroepen), dronk gedurende 2 weken 2 glazen (400 ml) rode of witte wijn, waarvan één glas bij de lunch en één glas bij de avondmaaltijd.

Verder werden tijdens het onderzoek geen alcoholische dranken gebruikt. In de groep rode wijndrinkers nam de gevoeligheid voor oxidatie van zowel het plasma als van het LDL gedurende de twee weken wijnconsumptie geleidelijk af. In de groep witte wijndrinkers was er sprake van een tegengesteld effect.

2) Gezondheidsrisico’s mogelijk geassocieerd met consumptie van type alcoholhoudende drank

Een Deens bevolkingsonderzoek suggereert dat het risico op sterfte in het algemeen en sterfte aan hart- en vaatziekten be´nvloed wordt door het type alcoholische drank, en niet door de alcohol op zich. Het Deense onderzoek volgde 13.285 mannen en vrouwen tussen de 30 en 70 jaar gedurende 10-12 jaar (1). Sterfte in het algemeen en sterfte aan hart- en vaatziekten tijdens deze periode werd gerelateerd aan het soort drankgebruik (wijn, bier of gedistilleerd). Drankgebruik, rookgedrag, inkomen en opleiding werden aan het begin van de studie nagevraagd.

Het risico op sterfte in het algemeen en sterfte aan hart- en vaatziekten bij consumptie van 3-5 glazen wijn per dag was 50-60% lager vergeleken met personen die geen wijn dronken. Er is geen relatie gevonden tussen het risico op sterfte in het algemeen en bier consumptie. Er werd alleen een zwak verband aangetoond tussen 1-5 biertjes per dag en een verlaagd risico op hart- en vaatziekten (20-30%) vergeleken met niet-bier drinkers.

Net als bij wijn en bier, zorgde een maandelijkse inname van gedistilleerd voor een kleine, maar significante daling van het risico op sterfte in het algemeen (zo'n 20%). Het relatief risico op sterfte in het algemeen en sterfte aan hart- en vaatziekten steeg met 35% bij consumptie van 2-5 gedistilleerde drankjes per dag vergeleken met geen consumptie van gedistilleerd.

De resultaten suggereren dat verschillende factoren in de verschillende alcoholhoudende dranken de gezondheid kunnen be´nvloeden. Geconcludeerd wordt dat matige wijnconsumptie, in tegenstelling tot consumptie van bier en gedistilleerd, mogelijk geassocieerd is met een daling in sterfte in het algemeen en sterfte aan hart- en vaatziekten.

Maar er is op dit onderzoek veel commentaar geleverd (2-5). De controlegroep van de wijndrinkers dronk namelijk merendeels wel de andere twee soorten alcoholhoudende dranken. Slechts een klein gedeelte van de controlegroep was daadwerkelijk geheel onthouder. Hetzelfde gold overigens voor de controlegroepen van de drinkers van bier en gedistilleerd. Bovendien is er bij de controlegroepen niet gelet op de hoeveelheid consumptie van de

andere alcoholische dranken. Dit maakt de interpretatie van de resultaten moeilijker.

Volgens een Australische studie is een voorkeur voor een bepaalde alcoholische drank geassocieerd met  demografische, persoonlijke en leefstijl verschillen. En ook deze factoren kunnen het risico op hart- en vaatziekten be´nvloeden. Voorts wordt er getwijfeld aan de geloofwaardigheid van het resultaat dat één glas wijn per maand het risico op sterfte aan hart- en vaatziekten met 31% kan verlagen. Omdat er nog maar weinig van bekend is over het biologisch mechanisme van de gevonden effecten, moet hier nog verder onderzoek naar gedaan worden.

Referenties: 1. Gr°nbŠk M., Deis A., S°rensen T.I.A., Becker U., Schnohr P., Jensen G. Mortality associated with moderate intakes of wine, beer, or spirits. British Medical Journal 1995; 310: 1165-1169.

3) Onderscheid in effecten van alcohol en niet-alcohol componenten van rode wijn

Aan verschillende stoffen in rode wijn worden effecten toegeschreven die mogelijk bijdragen aan de bescherming die matige consumptie van rode wijn biedt tegen het ontwikkelen van hart- en vaatziekten. Onderzoekers van de universiteit van Milaan hebben bij gezonde vrijwilligers een onderzoek uitgevoerd met als doel effecten van

alcohol in rode wijn te onderscheiden van effecten van niet-alcohol componenten in rode wijn.

Daartoe kreeg een groep van 11 gezonde mannen, gedurende drie perioden van 4 weken drie verschillende dranken te drinken: of drie glazen rode wijn (30 g alcohol), of eenzelfde hoeveelheid rode wijn waaruit de alcohol was verwijderd, of drie glazen helder vruchtensap met daaraan toegevoegd 30 g alcohol.

Elke periode werd voorafgegaan door een alcoholvrije periode van 4 weken. Aan het einde van elke periode werden metingen verricht en de resultaten van de verschillende perioden onderling vergeleken. De onderzoekers keken naar twee verschillende aspecten. In de eerste plaats werd het effect bekeken van de consumptie van de verschillende dranken op de bloedstolling (hemostatische parameters) [1]. Hierbij bleek dat na perioden waarin alcohol werd gedronken bloedplaatjes minder snel samenklonterden dan na perioden waarin geen alcohol werd gedronken. Ook het fibrinogeen gehalte van het bloed (fibrinogeen is een stollingseiwit dat verantwoordelijk is voor bloedstolling) was lager  na consumptie van alcohol.

Vergeleken de onderzoekers de perioden waarin wijn werd gedronken met de perioden waarin geen wijn werd gedronken, dan troffen zij deze verschillen niet aan. Een aantal hemostatische parameters werd door geen van de vier verschillende behandelingen be´nvloed. De onderzoekers concluderen dat alcohol, en niet een andere component van rode wijn, verantwoordelijk is voor de gevonden positieve effecten op hemostatische parameters. In de tweede plaats keken de onderzoekers naar het optreden van veranderingen in de vetzuursamenstelling van bepaalde vetfracties (fosfolipiden) in het membraan van bloedplaatjes [2]. Na de consumptie van wijn, met of zonder alcohol, bleek het gehalte aan meervoudig onverzadigde vetzuren in bijna alle onderzochte vetfracties in het membraan van bloedplaatjes te zijn toegenomen.

Dit effect werd niet gevonden na de periode waarin vruchtensap met alcohol werd gedronken. De onderzoekers concluderen daarom dat niet-alcohol componenten van wijn verantwoordelijk zijn voor de gunstig geachte toename van

meervoudig onverzadigde vetzuren in het membraan van bloedplaatjes. Zij veronderstellen dat de gevonden toename het gevolg is van de aanwezigheid van anti-oxidanten (bijvoorbeeld polyfenolen) in rode wijn. Polyfenolen zouden de oxidatie van onverzadigde vetzuren helpen voorkomen.

Referenties: 1. Pellegrini N., Pareti F.I., Stabile F., Brusamolino A., Simonetti aggregation and haemostatic variables in healthy volunteers. European Journal of Clinical Nutrition 1996; 50: 209-213. 2. Pellegrini N., Simonetti P., Brusamolino A., Bottasso B., Pareti F.I. Composition of platelet phospholipids after moderate consumption of red wine in healthy volunteers. European Journal of Clinical Nutrition 1996; 50: 535-541.

4) Preventieve werking wijn niet alleen bij hart- en  vaatziekten maar ook bij aantal vormen van kanker.
Een publicatie in het wetenschappelijk tijdschrift Epidemiology van maart 1998 blijkt dat matige consumptie van wijn niet alleen bescherming biedt tegen hart- en vaatziekten maar ook tegen een aantal vormen van kanker.

Voor het onderzoek werd een groep van 34.000 mannen van middelbare leeftijd uit het noordoosten van Frankrijk gedurende een periode van 10-15 jaar gevolgd (1). De totale mortaliteit en de sterfte aan hart- en vaatziekten en aan kanker gedurende deze periode werd gerelateerd aan het gebruik van alcohol.

Door 82% van de deelnemers aan het onderzoek werd wijn gedronken. Uit het onderzoek blijkt dat de sterfte aan hart- en vaatziekten 35% lager is bij mannen met een consumptie van 2-3 glazen alcohol per dag en 25% lager bij mannen met een gebruik van 3-5 glazen per dag. Sterfte aan kanker is significant lager (20%) bij een matig gebruik van wijn, te weten 2-3 glazen per dag. Boven deze hoeveelheid neemt de kans op sterfte door kanker toe. Ten opzichte van niet-gebruikers is de totale sterfte 30% dan wel 20% lager bij gebruikers van respectievelijk 2-3 en 3-5 glazen alcohol per dag. Maar bij meer dan 8 alcoholische consumpties per dag stijgt de sterftekans met 40%.

Het is het eerste epidemiologische onderzoek uitgevoerd in Frankrijk dat laat zien dat matige wijnconsumptie niet alleen bescherming biedt tegen hart- en vaatziekten maar ook tegen een aantal vormen van kanker. Professor Renaud, die het onderzoek leidde, onderstreept dat het gunstige effect op kanker alleen wordt waargenomen bij een matige alcohol/wijnconsumptie tot 2-3 glazen per dagen. Bij een hoger alcoholgebruik stijgt zowel de totale mortaliteit als de sterfte aan kanker.

Referentie: 1. Renaud S.C., Guéguen R., Schenker J., d'Houtaud A. Alcohol and mortality in middle-aged men from Eastern France. Epidemiology 1998; 9: 184-188.

5) Resveratrol uit wijn biedt mogelijk bescherming tegen kanker.

Kanker is een belangrijke doodsoorzaak voor zowel mannen als vrouwen. Wereldwijd eist deze ziekte per jaar meer dan 6 miljoen levens. Er wordt gesuggereerd dat resveratrol, behalve een mogelijke rol bij de preventie van hart- en vaatziekten, ook een remmende werking heeft bij de drie belangrijke fases van kankerontwikkeling (1): 'initiatie' verandering van het erfelijk materiaal), 'promotie' (promoveren van een ge´nitieerde cel tot kankercel) en 'progressie' (voortgang van een tumor). Om zich te verweren tegen schimmels, maken druiven resveratrol aan.

Deze stof komt (in zeer lage hoeveelheden) voor in zowel rode en witte wijn als in rosé. Ten aanzien van de initiatie: Uit een reageerbuis experiment is gebleken dat resveratrol op drie manieren de 'initiatie' kan voorkomen. In de eerste plaats door de vorming van de zogenaamde 'vrije radicalen' te remmen (de zogenaamde anti-oxidant werking). Vrije radicalen kunnen het genetisch materiaal van cellen veranderen waardoor kankercellen kunnen ontstaan. Ten tweede door het voorkomen van ongunstige veranderingen in het genetisch materiaal (de zogenaamde anti-mutageen werking) en ten derde door een enzym te activeren dat in staat is om kankerverwekkende stoffen om te zetten in onschadelijke stoffen. Bij een studie met borstklierweefsel van een muis, dat was behandeld met een stof die kanker veroorzaakt, zorgde toediening van resveratrol ervoor dat er aanzienlijk minder kankergezwellen ontstonden.

Ten aanzien van promotie: Promotie kan door resveratrol worden voorkomen door remming van een enzym dat nodig is voor de omzetting van bepaalde stoffen die tumorcelgroei kunnen bevorderen. Uit een studie met ratten is gebleken dat resveratrol een ontstekingsremmende werking heeft, die ook de tumorpromotie zou kunnen remmen. In een experiment met muizen die behandeld waren met een stof die huidkanker veroorzaakt, bleek toediening van zowel een promotor (een stof die kankerontwikkeling bevordert) als resveratrol het aantal huidtumoren te verlagen ten

opzichte van het toedienen van de promotor zonder resveratrol.

Ten aanzien van progressie: De anti-progressieve werking van resveratrol blijkt hieruit, dat de stof cellen die zich ongelimiteerd delen (kenmerk van kankercellen) omzet in cellen die zich niet meer kunnen delen. Dat blijkt uit een reageerbuisstudie met leukemiecellen. De resultaten suggereren dat resveratrol meer aandacht en onderzoek verdient als mogelijk kankerbeschermende stof. Het mogelijk kankerbeschermende effect treedt pas op bij inname van grote hoeveelheden resveratrol. Omdat wijn maar een kleine hoeveelheid resveratrol bevat en omdat er mogelijk nadelige gezondheidseffecten kunnen ontstaan bij overmatig alcoholgebruik, zou er ook gekeken moeten worden naar andere voedingsbronnen van resveratrol.
Referentie: 1. Jang M., Cai L., Udeani G.O., Slowing K.V., Thomas C.F., Beecher C.W.W., Fong H.H.S., Farnsworth N.R., Kinghorn A.D., Mehta R.G., Moon R.C., Pezzuto J.M. Cancer chemopreventive activity of resveratrol, a natural product derived from grapes. Science 1997; 275: 218-220.

6) Matige wijnconsumptie biedt mogelijk bescherming tegen dementie en ziekte van Alzheimer

Het dementiesyndroom bedreigt in toenemende mate de gezondheid van ouderen in westerse landen. De ziekte van Alzheimer is de meest voorkomende vorm van dementie. Uit een bevolkingsonderzoek onder Franse ouderen blijkt dat matige consumptie van wijn mogelijk bescherming biedt tegen het ontstaan van dementie.

Voor het onderzoek werd een grote groep ouderen (3777) boven de 65 jaar afkomstig uit de regio rond Bordeaux gedurende een periode van 3 jaar gevolgd (1). Het ontstaan van dementie en de ziekte van Alzheimer tijdens deze periode werd gerelateerd aan het gebruik van wijn. Door 95% van de regelmatig drinkende deelnemers werd alleen wijn gedronken. De diagnose van dementie of de ziekte van Alzheimer werd gesteld door een psycholoog en een neuroloog. Drankgebruik is ge´nventariseerd via een vragenlijst.

Vergeleken met niet-drinkers bleek dat de kans op het krijgen van dementie en de ziekte van Alzheimer 70-80% lager is bij gematigde drinkers (3-4 glazen wijn per dag). Lagere (minder dan 2 glazen) en hogere (meer dan 5 glazen) wijnconsumptie lieten ook een verlaging van het risico op dementie en de ziekte van Alzheimer zien ten opzichte van geheelonthouders, maar deze relatie kan op toeval berusten.

Dit resultaat suggereert dat matige wijnconsumptie beschermt tegen dementie en de ziekte van Alzheimer. Verder onderzoek moet uitwijzen of dit expliciet door de wijn komt of door de alcohol in wijn. Omdat er nog weinig bekend is over de manier waarop wijn dit effect bewerkstelligt en er ook nog geen direct bewijs is uit interventie studies (studies waarin het effect van wijn getest wordt door proefpersonen gedurende een lange tijd wijn te laten drinken), is

het te vroeg om een matige wijnconsumptie aan te bevelen als bescherming tegen dementie en de ziekte van Alzheimer.

Referentie: 1. Orgogozo J.M., Dartigues J.F., Lafont S., Letenneur L., Commenges D., Salamon R., Renaud S., Breteler M.B. Wine consumption and dementia in the elderly: a prospective community study in the Bordeaux area. La Revue Neurologique 1997; 153: 185-192.

7) Wijn kan het risico op de vorming van nierstenen verlagen.

Om het risico op de vorming van nierstenen te verlagen wordt gewoonlijk aanbevolen veel te drinken. Om na te gaan of het type drank hier nog op van invloed is, zijn er door wetenschappers aan de Harvard University in Boston twee grote epidemiologische studies uitgevoerd.

Voor het eerste onderzoek werden 45.289 mannen tussen de 40en 75 jaar gedurende een periode van 6 jaar gevolgd (1). In het tweede onderzoek werden 81.093 vrouwen tussen de 40 en 65 jaar gedurende 8 jaar gevolgd (2). Het ontstaan van nierstenen tijdens de onderzoeksperiode werd gerelateerd aan de drinkgewoonten, die werden ge´nventariseerd via een vragenlijst. Uit beide studies bleek een hoge vochtinname (meer dan 2,5 liter per dag) het risico op de vorming van nierstenen met ongeveer 35% te verlagen vergeleken met een lage vochtinname (minder dan 1,5 liter per dag).

Onafhankelijk van de totale hoeveelheid vocht die werd ingenomen, bleek bovendien elke 240 ml wijn die per dag gedronken werd het risico op de vorming van nierstenen voor mannen met zo'n 40% en voor vrouwen met zo'n 60% te verlagen. Dit effect wordt mogelijk veroorzaakt door de remmende werking van alcohol op het antidiuretische hormoon. Deze remmende werking veroorzaakt een verhoogde urinevorming, waardoor het zuurgehalte van de urine in relatieve zin vermindert.

Naast wijn bleken ook koffie en thee een risicoverlagend effect te hebben (beide zo'n 10%), terwijl grapefruitsap juist een risicoverhogend effect had op niersteenvorming (zo'n 40%). Bier had bij mannen een risicoverlagend effect van 21%, bij vrouwen had het geen effect op het risico op de vorming van nierstenen. Likeur had bij zowel mannen als vrouwen geen effect op het risico op niersteenvorming.

De resultaten suggereren dat naast een hogere vochtinname, ook de drinkgewoonten het risico op de vorming van nierstenen kunnen be´nvloeden. Met name wijnconsumptie was geassocieerd met een sterk verlaagd risico op niersteenvorming. Maar voordat er definitieve aanbevelingen komen voor patiŰnten met nierstenen, zal er eerst meer onderzoek verricht moeten worden.

Referenties: 1. Curhan G.C., Willett W.C., Rimm E.B., Speigelmann D., Stampfer M.J. Prospective study of beverage use and risk of kidney stones. American Journal of Epidemiology 1996; 143: 240-247. 2. Curhan G.C., Willett W.C., Speizer F.E., Stampfer M.J. Beverage use and risk for kidney stones in women. Annals of Internal Medicine 1998; 128: 534-540.

8) Wijn biedt mogelijk bescherming tegen leeftijd afhankelijk macula degeneratie

Onderzoekers in de Verenigde Staten rapporteren in het tijdschrift van de Amerikaanse Geriatrie Vereniging dat consumptie van wijn is geassocieerd met een verminderde kans op macula  degeneratie, een oogaandoening die zich vooral op oudere leeftijd ontwikkelt. Macula degeneratie is de belangrijkste oorzaak van blindheid bij ouderen boven de leeftijd van 65 jaar. Geriater Thomas Obisesan en mede-auteurs onderzochten de relatie tussen leeftijdsafhankelijke macula degeneratie en alcoholconsumptie in een onderzoeksgroep representatief voor de bevolking van de Verenigde Staten (1). Van deze groep, bestaande uit 3072 mannen en vrouwen van 45 tot 75 jaar, werd in de periode 1971-1975 middels een schriftelijke vragenlijst gegevens verzameld over het (eerdere) gebruik van alcoholhoudende dranken.

In dezelfde periode werden bij deze groep de ogen getest op het voorkomen van macula degeneratie.  Bij 184 personen (6% van de onderzoeksgroep) werd aan leeftijd gerelateerde macula degeneratie vastgesteld; van deze 184 personen waren er 150 ouder dan 65 jaar. Macula degeneratie kwam voor bij 4% van de wijndrinkers en bij 9% van de geheelonthouders. Het drinken van wijn of van sterke drank, alleen of in combinatie met andere alcoholische dranken, verlaagde de kans op de aanwezigheid van macula degeneratie.
Dit was niet het geval voor uitsluitend biergebruik. De onderzoekers zelf hadden verwacht dat alcoholgebruik het risico op macula degeneratie zou vergroten. Het hoge gehalte aan anti-oxidanten in wijn en de remmende werking op de bloedplaatjes-aggregatie zien de onderzoekers als mogelijke verklaringen voor de gevonden beschermende werking van wijn.

Referentie: 1. Obisesan T.O., Hirsch R., Kosoko O., Carlson L., Parrott M. Moderate wine consumption is associated with decreased odds of developing age-related macular degeneration in NHANES-1. Journal of the American Geriatrics Sociecty 1998; 46: 1-7.

9) Matig alcoholgebruik verhoogt antioxidatieve paraoxonase activiteit in het bloed.
Verhoging van het HDL-cholesterol -het ‘goede’ cholesterolis één van de beschermende mechanismen van matig alcoholgebruik tegen hart- en vaatziekten. Aan het HDL zit het enzym paraoxonase gekoppeld. Dit enzym lijkt in staat om vetten op te ruimen die zijn beschadigd door oxidatie. Op die manier draagt het bij aan het verminderen van geoxideerd LDL-cholesterol, het ‘slechte’ cholesterol. De aanwezigheid van geoxideerd LDL-cholesterol lijkt bepalend voor het in gang zetten van aderverkalking (atherosclerose). Onderzoekers bij TNO Voeding in Zeist hebben bij 11 gezonde mannen tussen de 44 en 59 jaar onderzocht of paraoxonase betrokken is bij de beschermende werking van matig alcoholgebruik tegen hart- en vaatziekten.
Ook wilde men onderzoeken of verschillende alcoholische dranken een verschillend effect hebben. De mannen dronken gedurende 4 perioden van 3 weken óf vier glazen bier, óf vier glazen rode wijn, óf vier glaasjes jenever óf vier glazen water. Het alcoholgebruik stond gelijk aan 40 gram pure alcohol per dag. Aan het eind van elke periode werden kort voor en na de maaltijd bloedmonsters afgenomen waarin HDL-cholesterol en paraoxonase activiteit werden bepaald. Gedurende de studie werd alle voeding verstrekt door TNO Voeding.
Het HDL-cholesterol bleek met 13,5 procent verhoogd te zijn na het gebruik van alcohol, ongeacht of dat het bier, rode wijn of jenever was. Deze stijging van HDL-cholesterol vermindert het risico op hart- en vaatziekten met zo’n 20%. Ook de paraoxonase-activiteit nam toe door het alcoholgebruik, met 7 tot 9 procent. Het lijkt er dus op dat alcoholgebruik de paraoxonaseactiviteit stimuleert en zo de kans op hart- en vaatziekten onder matige drinkers reduceert, ongeacht het type alcoholische drank dat gedronken wordt.
Referenties: Van der Gaag M.S., Van Tol A., Scheek L.M., James R.W., Urgert R., Schaafsma G., Hendriks H.F.J. Daily moderate alcohol consumption increases serum paraoxonase activity; a dietcontrolled, randomised intervention study in middle-aged men. Arteriosclerosis 1999; 147: 405-410. Drank houdt heel wat je lief is. De Volkskrant. Wetenschapsbijlage 27-11-1999.
10) Alcoholgebruik en de persoonlijke gezondheidsbeleving
De relatie tussen alcoholgebruik en sterfte is J-vormig. Dit wil zeggen dat, ten opzichte van matige drinkers, de sterfte onder geheelonthouders iets verhoogd is en onder zware drinkers zeer verhoogd. Eén van de verklaringen zou kunnen zijn dat de persoonlijke gezondheidsbeleving van matige drinkers beter is dan die van geheelonthouders en zware drinkers.
Uit een studie is namelijk gebleken dat de persoonlijke gezondheidsbeleving een goede voorspeller is van zowel hart- en vaatziekte als van sterfte. In twee grote studies uitgevoerd in Denemarken en Finland is onderzocht of de persoonlijke gezondheidsbeleving afhankelijk is van het type alcoholische drank en de mate waarin gedronken wordt. Voor het Deense onderzoek werd aan 4.113 mannen en 7.926 vrouwen tussen de 18-100 jaar drinkgewoonten en persoonlijke gezondheidsbeleving nagevraagd met behulp van een vragenlijst.
Er werden vragen gesteld over het aantal glazen en de soort alcoholische drank gedronken op de laatste niet-weekend dag en de alcoholische voorkeur. Voor de persoonlijke gezondheidsbeleving kon worden gekozen uit 5 categorieŰn van ‘zeer goed’ tot ‘zeer slecht’. Na correctie voor verstorende factoren bleek dat licht tot matig alcoholgebruik geassocieerd was met een goede persoonlijke gezondheidsbeleving, in tegenstelling tot geheelonthouders en zware drinkers.
Opvallend was dat wijndrinkers een betere persoonlijke gezondheidsbeleving rapporteerden dan drinkers van bier en gedistilleerd. In Finland is een zelfde soort studie uitgevoerd met 2.849 mannen en 3.202 vrouwen tussen de 25-64 jaar. Bij dit onderzoek werd  met behulp van een vragenlijst de alcoholinname geschat door te vragen naar de consumptie van de voorafgaande 7 dagen. Voor de persoonlijke gezondheidsbeleving was er keuze uit dezelfde 5 categorieŰn als in de Deense studie. Net als in de Deense studie rapporteerden matige wijndrinkers een betere persoonlijke gezondheidsbeleving dan drinkers van de andere alcoholische dranken.
Uit beide studies wordt geconcludeerd dat lichte tot matige alcoholconsumptie geassocieerd is met een betere persoonlijke gezondheidsbeleving dan die van geheelonthouders of zware drinkers. En voorts dat de gezondheidsbeleving van matige wijndrinkerspositiever is dan die van matige bier- en gedistilleerd-drinkers.
De reden voor deze laatste bevinding is nog onduidelijk. Mogelijk zijn drinkgewoonten of bepaalde stoffen in wijn, anders dan alcohol, een verklaring.
Referenties: Gr°nbŠk M., Mortensen E.L., Mygind K., Andersen A.T., Becker U., Gluud C., S°rensen T.I.A. Beer, wine, spirits and subjective health. Journal of Epidemiology and Community Health 1999; 53: 721-724. Poikolainen K., Vartiainen E. Wine and good subjective health. American Journal of Epidemiology 1999; 150: 47-50.
11) Gering alcoholgebruik niet geassocieerd met een hoger risico op borstkanker.
Veel studies suggereren dat alcoholconsumptie het risico op het krijgen van borstkanker verhoogt. Dit zou kunnen komen doordat alcohol het oestrogeen-metabolisme be´nvloedt. Studies waarin gekeken werd naar het effect van gering alcoholgebruik op het risico van borstkanker leverden tegenstrijdigeresultaten op. Ook is er nog onenigheid over het verband tussen het risico op borstkanker en verschillende alcoholische dranken.
In een groot Amerikaans epidemiologisch onderzoek is daarom nogmaals gekeken naar de effecten van de hoeveelheid en de soort alcoholhoudende drank op het risico op borstkanker. Het Amerikaanse onderzoek bestond uit twee grote bevolkingsonderzoeken. In het ene onderzoek werden 2.764 vrouwen tussen de 28 en 62 jaar gedurende 40 jaar gevolgd; vanaf 1948. Het andere onderzoek volgde 2.284 vrouwen (de kinderen van het eerste cohort) tussen de 12 en 60 jaar gedurende 24 jaar; vanaf 1971. Het drankgebruik werd gedurende de periode meermaals nagevraagd. Daarnaast werden er nog gezondheidsgegevens en een aantal leefstijlfactoren genoteerd.
De resultaten van dit onderzoek, gebaseerd op twee generaties vrouwen, suggereren dat noch gering alcoholgebruik (1 glas of minder per dag) noch een specifieke alcoholische drank het risico op het krijgen van borstkanker verhoogt, ook niet na correctie voor be´nvloedende gezondheidsgegevens en leefstijlfactoren. Aangezien het grootste deel van de vrouwen minder dan 1 glas alcohol per dag dronk geeft deze studie waardevolle gegevens over het effect van gering alcoholgebruik op het risico van borstkanker.
Referenties: Zhang Y., Kreger B.E., Dorgan J.F., Splansky G.L., Cupples L.A., Ellison R.C. Alcohol consumption and risk of breast cancer: The Frainingham Study Revisited. American Joumal of Epidemiology 1999;149:93-101.
12) Wijnconsumptie geassocieerd met gezonder voedingspatroon
Uit eerdere Deense onderzoeken is gebleken dat wijn, in vergelijking tot andere alcoholische dranken, een extra beschermend effect heeft op het krijgen van hart- en vaatziekten. Deze beschermende effecten zouden kunnen worden toegeschreven aan bepaalde bestanddelen in wijn, maar zouden ook geassocieerd kunnen zijn met gezondere eetgewoontes. In dit Deense onderzoek is gekeken naar de relatie tussen wijnconsumptie en de inname van voedingsmiddelen die mogelijk beschermend werken tegen hart- en vaatziekten.
Aan het onderzoek deden 48.763 personen mee (23.284 mannen en 25.479 vrouwen) tussen de 50 en 64 jaar. Het drankgebruik werd nagevraagd met behulp van een vragenlijst. Aan de hand hiervan werden de personen ingedeeld in type drinker: wijn, bier, gedistilleerd, mix of geheelonthouder. Met een voedsel-frequentie vragenlijst werd de consumptie van vis, groenten, salade en fruit vastgesteld. Er werd ook nagevraagd wat voor type vet ze gebruikten om in te bakken en of ze boter of iets dergelijks (verzadigde vetten) gebruikten op brood. Daarnaast werd een aantal leefgewoonten nagevraagd. Vierenvijftig procent van de vrouwen en 30 procent van de mannen had de voorkeur voor wijn als alcoholische drank.
Zowel de mannelijke als vrouwelijke wijndrinkers hadden een hogere inname van fruit, vis, groenten en salade en een sterkere voorkeur voor het gebruik van olijfolie, vergeleken met drinkers van bier en gedistilleerd. Het aantal wijndrinkers dat boter of iets dergelijk (verzadigde vetten) op hun brood gebruikten was ook lager vergeleken met drinkers van bier en gedistilleerd.
Drinkers van 1-3 glazen wijn per dag hadden de hoogste inname van gezonde voedingsmiddelen. Na correctie voor be´nvloedende factoren (zoals leeftijd, roken, opleiding) bleven deze verbanden bestaan. Deze resultaten suggereren dat er een sterke associatie is tussen de inname van wijn en een gezond voedingspatroon. Dit voedingspatroon verlaagt het risico op hart- en vaatziekten.
Er dient nog verder onderzocht te worden of de gunstige effecten van wijn mede verklaard kunnen worden door een gezonder voedingspatroon.
Referenties: Tj°nneland A., Gr°nbŠk M., Stripp C, Overvad K. Wine intake and diet in a random sample of 48763 Danish men and women. American Joumal of Clinical Nutrition 1999;69:49-54.
13) Wijn heeft gunstig effect op hart- en vaatziekten en kanker
Onderzoekers zien een aantoonbaar verband tussen alcoholconsumptie en sterfte: bij matig alcoholgebruik treedt een beschermende werking op, terwijl bij overmatig alcoholgebruik de sterfte juist toeneemt. Uit studies is gebleken dat wijn een beschermend effect heeft op het ontstaan van hart- en vaatziekten.
Over de effecten van bier en gedistilleerde drank is daarentegen nog niet veel bekend. Deense onderzoekers hebben daarom de relatie tussen verschillende soorten alcoholische dranken en sterfte onderzocht. In totaal werd bij 13.064 mannen en 11.459 vrouwen tussen 20 en 98 jaar de consumptie van bier, wijn en gedistilleerde drank bepaald. Deze personen werden ongeveer 10 jaar lang gevolgd. Van de 13.613 personen die alcoholische dranken gebruikten, dronk 69% wijn. In deze groep wijndrinkers zaten procentueel meer vrouwen, nietrokers en personen met een hogere opleiding in vergelijking tot de groep die wel alcohol dronk, maar geen wijn.
Het risico van sterfte in het algemeen was het laagst bij een matige alcoholconsumptie. Consumptie van 8 tot 21 biertjes of gedistilleerde drankjes per week verlaagde de kans op totale sterfte met 10% in vergelijking met de groep geheelonthouders. Bij personen die dezelfde hoeveelheid alcohol gebruikten en daarbij wel wijn dronken, was dit percentage zelfs 35%. Het bleek dat wijndrinkers bij zowel matig als fors alcoholgebruik een lager risico op sterfte aan hart- en vaatziekten en kanker hadden dan de niet wijndrinkers (bier- en gedistilleerd drinkers).
Uit dit onderzoek bleek wijn voorts, onafhankelijk van de hoeveelheid alcohol, een gunstig effect te hebben op sterfte aan hart- en vaatziekten en kanker. Dit suggereert dat wijn, naast alcohol, nog andere bestanddelen bevat die voor deze gunstige werking verantwoordelijk zijn.
Referenties: Gr°nbŠk M., Becker U., Johansen D., Gottschau A., Schnohr P., Hein H.O. Type of alcohol consumed and mortality from all causes, coronary heart disease, and cancer. Annals of Internal Medicine 2000; 133: 411-419.
14) Matige wijnconsumptie heeft gunstige invloed op cholesterolgehalte bij jonge en oudere vrouwen
Matige consumptie van alcohol kan de kans op hart- en vaatziekten verlagen. Dit effect kan zich op verschillende manieren voltrekken. Uit diverse onderzoeken is gebleken dat een matig alcoholgebruik het HDL-cholesterolgehalte ('goede' cholesterol) verhoogt. Omdat in deze studies met name de effecten bij mannen zijn onderzocht, heeft TNO in Zeist een onderzoek uitgevoerd naar de effecten van matig alcohol gebruik bij vrouwen: jonge vrouwen die de pil gebruiken en oudere vrouwen na de menopauze.
Zes jonge vrouwen met een gemiddelde leeftijd van ongeveer 20 jaar en zes oudere vrouwen met een gemiddelde leeftijd van 57 jaar namen aan het onderzoek deel. De vrouwen consumeerden gedurende twee perioden van drie weken bij de avondmaaltijd 3 glazen rode wijn of 3 glazen sap van rode druiven. Aan het  eind van elke periode werd er voor en na de avondmaaltijd bloed afgenomen. Hierin werden het HDL-cholesterol, het LDL-cholesterol ('slechte' cholesterol) en nog een aantal andere componenten in het bloed bepaald.
Het bleek dat het HDL-cholesterolgehalte bij de oudere vrouwen die wijn hadden gedronken 12% was gestegen ten opzichte van de oudere vrouwen die sap van rode druiven hadden gedronken. Het HDL-cholesterol bij jongere vrouwen veranderde niet. Daarentegen was het LDL-cholesterolgehalte bij jongere vrouwen met 12% gedaald na de consumptie van rode wijn. Bij oudere vrouwen bleef dit onveranderd. Deze resultaten suggereren dat, hoewel de consumptie van drie glazen wijn per dag een gunstige invloed heeft op het cholesterolgehalte van zowel jonge als oudere vrouwen, de effecten verschillend zijn. Het HDL-cholesterol verhogende effect van wijn, zoals dat in dit onderzoek naar voren kwam, is ook in eerdere studies bij mannen aangetoond.

Referenties: Van der Gaag M.S., Sierksma A., Schaafsma G., Van Tol A., Geelhoed-Mieras T., Bakker M., Hendriks H.F.J. Moderate alcohol consumption and changes in postprandial lipoproteins of premenopausal and postmenopausal women: a diet-controlled, randomized intervention study. Journal of Women's Health & Gender-based Medicine 2000; 9: 607-616.

15) Matig drinken geassocieerd met toename in botdichtheid van oudere vrouwen
Calcium is een belangrijk bestanddeel van de botten. De mate waarin calcium in de botten aanwezig is, wordt botdichtheid genoemd. Door vermindering van calcium in de botten, neemt met het klimmen der jaren de botdichtheid af. Hierdoor kunnen ouderen 'broze' botten krijgen, een proces dat osteoporose (botontkalking) wordt genoemd. Vrouwen na de menopauze hebben de grootste kans om osteoporose te krijgen.
Daarom is in een Frans onderzoek (Epidémiologie de l'Ostéoporose (EPI-DOS) Study) gekeken naar de relatie tussen alcoholconsumptie en botdichtheid van 7.598 vrouwen van 75 jaar en ouder. De vrouwen waren gemiddeld 80 jaar, kwamen uit 5 steden van Frankrijk en waren allen goed ter been. Ze bezochten eenmalig het plaatselijke ziekenhuis, waar een vragenlijst werd afgenomen en fysieke en functionele testen werden uitgevoerd. Hun alcoholgebruik werd nagegaan door middel van een vragenlijst.
De botdichtheid werd gemeten over het gehele lichaam en op een aantal specifieke plaatsen in het lichaam. Met vragenlijsten werden bovendien een aantal andere risicofactoren voor osteoporose in kaart gebracht. Circa 60 procent van de vrouwen dronk geen alcohol, terwijl 3 procent meer dan drie alcoholische dranken (hoofdzakelijk wijn) per dag gebruikte. De onderzoeksgroep werd in vier groepen ingedeeld: geen alcohol, minder dan 1 glas per dag, 1-3 glazen per dag en meer dan 3 glazen per dag. De vrouwen die 1-3 glazen alcohol per dag dronken, hadden een hogere botdichtheid dan de vrouwen die geen alcohol dronken.
Vrouwen die minder dan 1 glas en meer dan 3 glazen alcohol per dag gebruikten, hadden geen verhoogde botdichtheid ten opzichte van de geheelonthouders. De resultaten suggereren dat matig alcoholgebruik -dat wil zeggen 1 tot 3 glazen wijn per dag- de botdichtheid bij oudere vrouwen verhoogt.

Referenties: Ganry O., Baudoin C., Fardellone P. for the EPIDOS group. Effects of alcohol intake on bone mineral density in elderly women. The EPIDOS Study. American Journal of Epidemiology 2000; 151: 773-780.

16) Flavono´den uit wijn bieden mogelijk bescherming tegen dementie
Uit onderzoek is gebleken dat wijn mogelijk een beschermend effect heeft op zowel hart- en vaatziekten als dementie. Oxidatie van LDL-cholesterol (de ‘slechte’ variant van cholesterol) lijkt van belang te zijn bij de ontwikkeling van hart- en vaatziekten en dementie. In groenten en fruit komen zogenoemde antioxidanten voor, die de oxidatie van LDL-cholesterol kunnen tegengaan.
Wijn bevat flavono´den die ook een antioxidatieve werking hebben op LDL-cholesterol. Een hoge inname van flavono´den kan dus mogelijk een beschermend effect hebben op dementie. Voor het onderzoek werden 1.367 ouderen boven de 65 jaar onderzocht. De inname van flavono´den werd bepaald met behulp van een vragenlijst. De flavono´den kwamen met name door fruit in het lichaam, terwijl ongeveer 17% van de flavono´den uit wijn afkomstig was. Na vijf jaar bleken 66 ouderen (5% van de onderzochte populatie) dementie te hebben gekregen. Uit de resultaten bleek dat -na correctie voor de leeftijd- de inname van flavono´den de kans op dementie verlaagt. Wijnconsumptie vertoonde, na correctie met flavono´den, geen associatie met dementie.
De onderzoekers concludeerden dan ook dat een deel van de associatie van wijn met dementie,toe te schrijven is aan de flavono´den uit de wijn.

Referenties: Commenges D., Scotet V., Renaud S., Jacqmin-Gadda H., Barberger-Gateau P., Dartigues J-F. Intake of flavonoids and risk of dementia. European Journal of Epidemiology 2000; 16: 357-363.

 

Het is aan de tijd goede wijn* te drinken  (* DeWeinschenker)

Proost ZumWohle Cheerio Salute Sante

ęDeWeinschenker0802